AMAZAKE słodka ambrozja

Słodkie desery amazake z brązowego ryżu, kaszy jaglanej i owsa

Czy to tajne zaklęcie jakiegoś czarnoksiężnika? Zimno... A może okrzyk drużyny sportowej zagrzewający do walki? Cieplej... Czy to imię jakiejś słodkiej księżniczki z japońskiej Mangi? Cieplej, ale to jeszcze nie to... Amazake lub Amasake to wykwintny deser stworzony według receptury niczym z księgi czarnoksiężnika, dający energię niczym bojowy okrzyk mistrzowskiej drużyny i słodki niczym uśmiech małej księżniczki... To zadziwiająco lekki, kremowy i niewiarygodnie słodki deser z ziaren ryżu, prosa lub owsa.

Amazake - naturalny, zadziwiająco lekki, kremowy i słodki deser zbożowy

Mam nadzieję, że wybaczycie mi ten niekontrolowany wstęp, ale tak to właśnie jest z amazake, nie można się opanować! Gdy go raz spróbujesz, to za każdym razem gdy o nim pomyślisz ogarnia Cię błogi stan. Pewnie myślisz, że przesadzam, ale wyobraź sobie lekką, nieco puszystą, kremową konsystencję podobną do mlecznego budyniu, delikatny zbożowy smak przywołujący na początku skojarzenia ze słodem ryżowym czy syropem orkiszowym, stopniowo przechodzący do istnej eksplozji słodyczy. Co ciekawe nie zawiera on dodatku żadnego cukru, ani substancji słodzących.

Gdy pierwszy raz spróbujesz amazake, to ciężko będzie Ci uwierzyć, że tak bajecznie słodka, kremowa ambrozja pochodzi tylko i wyłącznie z samych ziaren zboża. Najczęściej amazake w Japonii kojarzone jest z bezalkoholowym, słodkim napojem, powstałym przez rozpuszczenie fermentowanego ryżu pod postacią gęstej pasty w ciepłej lub zimnej wodzie. Zanim zagłębimy się w detale procesu produkcji, kilka słów o historii tego wybornego wynalazku...

Historia i pochodzenie amazake

Japonia szczyci się pięknym, górzystym krajobrazem, który dość skutecznie uniemożliwia hodowlę zwierząt np. bydła, a tym wpływa na ograniczony dostęp do mięsa i nabiału. Takie ukształtowanie terenu przez wieki sprzyjało powstawaniu wielu wykwintnych potraw i produktów pochodzenia roślinnego. Mocno przyczynili się do tego mnisi z klasztorów buddyjskich. Jednym z takich wysokojakościowych produktów jest doskonały deser amazake.

Pierwsze wzmianki w źródłach historycznych

Niektóre źródła mówią, że pierwsze udokumentowane odniesienie do amazake można znaleźć w Ekiribon Setsuyoshu – japońskim słowniku, napisanym pomiędzy 1496 a 1503 r. Z kolei inne informują, że amazake znano jeszcze wcześniej, bo nawet już w okresie Kofun (przypadającym w latach od 250-300 do 538-562 n.e.) a wspominano o nim w Nihon Shoki (Kroniki Japonii) – drugiej z najstarszych ksiąg klasycznej historii Japonii. Najprawdopodobniej przepis na amazake został przywieziony z Chin.

Łagodny proces produkcji amazake

Amazake w dosłownym tłumaczeniu z japońskiego oznacza „słodkie sake” i jest wynikiem pierwszej fazy fermentacji bezalkoholowej w produkcji sake. W tradycyjnej recepturze powstaje ono z połączenia ugotowanego lub parowanego ryżu z kulturami grzybów Koji z łac. Aspergillus oryzae, w naszym ojczystym języku znanymi pod nazwą Kropidlak żółty. Proces produkcji jest podobny do wytwarzania innego przysmaku z ziaren soi znanego pod nazwą tempeh.

Fermentacja bezalkoholowa z kulturami Koji

W warunkach zapewniających odpowiednią temperaturę, zawartość tlenu i wilgotność, za sprawą Koji następuje fermentacja bezalkoholowa, w wyniku której część węglowodanów złożonych ryżu ulega rozpadowi na łatwo przyswajalne cukry proste, odpowiadające za niezwykle słodki smak amazake. To nic innego jak pierwszy krok do produkcji sake, lecz do tego momentu alkohol jeszcze nie zdążył się wytworzyć. Dopiero długa fermentacja i dodatkowe zabiegi zamieniają cukry proste w alkohol. Przywodzi to na myśl produkcję naszego rodzimego podpiwka czy innych napojów słodowych. Składniki i konsystencja produktów wyjściowych są nieco inne, ale w obu przypadkach jest to produkt wczesnej fazy fermentacji napoju.

Doskonałymi wariacjami klasycznego Amazake z brązowego ryżu są dwie pozostałe odmiany: Amazake jaglane z prosa (kaszy jaglanej) oraz Amazake owsiane z ziarna owsa. W przeciwieństwie do owsa, ryż i kasza jaglana nie zawierają glutenu, więc te dwa desery mogą przykuć uwagę osób na diecie bezglutenowej. Tak przygotowany kremowy deser umieszczany jest w słoikach. Co ważne, pod koniec procesu produkcji zachowuje on wszystkie minerały, błonnik, tłuszcze oraz białka z ziaren.

Wartości odżywcze i zalety zdrowotne amazake

Dzięki łagodnemu procesowi produkcji Amazake zachowuje większość wartości odżywczych, witamin oraz mikroelementów zawartych w zbożach, z których zostało wytworzone. Ma niską zawartość naturalnych tłuszczów pochodzących z ziaren, co sprawia, że jest bardzo lekkie. W przeciwieństwie do innych słodyczy, bardzo często bazujących na rafinowanych cukrach prostych i powodujących gwałtowny skok cukru we krwi (gwałtowne pobudzenie, a następnie osłabienie), Amazake jest źródłem stopniowo uwalnianej energii, co daje działanie odżywiające, ale też uspokajające i kojące.

Stopniowe i długotrwałe uwalnianie energii

Węglowodany w pełnoziarnistym amazake składają się w 50% z cukrów prostych, głównie maltozy, oraz w 50% z węglowodanów złożonych. Maltoza, będąca disacharydem, jest przyswajana w naszym organizmie w średnim czasie około 1,5 godziny, natomiast na przyswojenie węglowodanów złożonych potrzebne jest około 3 godzin. Taka kompozycja składników stopniowo i długotrwale zasila organizm i sprawia, że Amazake idealnie nadaje się także dla sportowców i osób aktywnych fizycznie, potrzebujących sporego zapasu wolno uwalnianej energii.

Amazake może być zbawienne dla osób cierpiących na słabe trawienie, gdyż naturalny proces fermentacji działa jak wstępne procesy trawienne rozkładające substancje złożone na prostsze, łatwiejsze do strawienia przez osłabiony układ pokarmowy. Z tego powodu jest także polecane jako pokarm dla małych dzieci. Podobnie jak pasta miso, amazake ma mnóstwo aktywnych enzymów pomagających w rozkładzie złożonych białek, tłuszczy i węglowodanów w proste aminokwasy, kwasy tłuszczowe i cukry. Ponieważ nie zawiera alkoholu, może być podawane dzieciom, dorosłym oraz osobom starszym, a nawet rekonwalescentom.

Organiczny deser amazake to produkt naturalny, który nie zawiera:

  • cholesterolu
  • laktozy
  • rafinowanych cukrów i słodzików
  • glutenu (z wyjątkiem deseru owsianego)
  • produktów pochodzenia zwierzęcego
  • surowców modyfikowanych genetycznie (GMO)
  • sztucznych aromatów, dodatków smakowych, konserwantów, stabilizatorów i barwników

Tradycyjne desery amazake są doskonałym składnikiem w nowoczesnej, wegetariańskiej, makrobiotycznej, wegańskiej i ekologicznej kuchni. Idealnie sprawdzają się w diecie niskosodowej, bezglutenowej (z pominięciem wersji owsianej), niskocholesterolowej i niskocukrowej.

Zastosowanie amazake w codziennej diecie

Bazowa pasta amazake może być użyta do deserów, przekąsek i napojów jako alternatywa dla mleka, masła i cukru. Można nią słodzić potrawy i napoje dla dzieci oraz niemowląt.

Gotowe desery amazake można jeść prosto ze słoika lub robić z nich budynie, puddingi, kremy, a także używać ich do smarowania naleśników, pankejków, placków, racuchów, gofrów i wielu innych dań zbożowych. Nadają się wybornie na słodkie kremy i nadzienia do ciast, ciastek czy popularnych rurek z kremem. Desery amazake doskonale komponują się też ze świeżymi owocami, np. jako sosy i polewy do owocowych sałatek lub domowych lodów. W cieplejsze dni świetnie smakują dietetyczne koktajle i orzeźwiające napoje z dodatkiem amazake.

Jak przygotować prosty budyń z amazake?

Aby przygotować prosty budyń, wystarczy wziąć słoik amazake (ok. 380 g), rozcieńczyć w 350 ml wody, soku owocowego lub napoju roślinnego (np. sojowego lub migdałowego) i dokładnie wymieszać. Słodkość i gęstość budyniu można regulować ilością dodanego płynu. Można dodać również słodu ryżowego, syropu klonowego lub koncentratu jabłkowego. Do zagęszczenia budyniu sprawdza się skrobia kuzu (kudzu), mąka kukurydziana lub płatki agar-agar. Amazake świetnie łączy się z takimi dodatkami jak kakao, karob, wanilia, imbir, cynamon, kardamon, świeże lub suszone owoce oraz prażone orzechy i ziarna sezamu, lnu czy słonecznika.

Dostępne rodzaje deserów amazake

Desery amazake wytwarzane są w trzech tradycyjnych odmianach: ryżowej, jaglanej oraz owsianej. Posiadają one certyfikat ekologiczny, dający gwarancję, że składniki pochodzą z kontrolowanych upraw rolnictwa ekologicznego. Dokładny skład i wartości odżywcze poszczególnych rodzajów kształtują się następująco:

Amazake ryżowe

  • Skład: woda, 27% brązowy ryż ekologiczny, koji (ryż ekologiczny, Aspergillus oryzae), sól morska.
  • Wartości odżywcze w 100 g: wartość energetyczna 146 kcal / 618 kJ, białko 2,9 g, węglowodany 32,8 g, tłuszcze 0,3 g.

Amazake jaglane

  • Skład: woda, 24% kasza jaglana ekologiczna, koji (ryż ekologiczny, Aspergillus oryzae), sól morska.
  • Wartości odżywcze w 100 g: wartość energetyczna 121 kcal / 510 kJ, białko 3,2 g, węglowodany 28 g, tłuszcze 1 g.

Amazake owsiane

  • Skład: woda, 24% owies ekologiczny, koji (ryż ekologiczny, Aspergillus oryzae), sól morska.
  • Wartości odżywcze w 100 g: wartość energetyczna 127 kcal / 536 kJ, białko 3,8 g, węglowodany 24 g, tłuszcze 1,7 g.

Podsumowanie

Naturalna słodycz i zdrowie

Deser amazake to znakomity wybór zarówno dla osób dbających o sylwetkę, jak i dla miłośników słodyczy szukających zdrowych alternatyw. Jest lekki, pożywny, naturalny i pełen cennych enzymów. Stanowi świetne rozwiązanie dla osób ograniczających rafinowany cukier, dostarczając naturalnej słodyczy wynikającej z procesu fermentacji ziaren. Wystarczy dodać odrobinę amazake do placuszków, owsianki lub koktajlu, aby cieszyć się wyjątkowym smakiem tradycyjnego japońskiego przysmaku.